Literatura

Europa wydaje wojnę nowotworom

W tym roku ukazała się polska edycja Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Zawiera ona informacje o planach i programach walki z nowotworami, a także zasady, dzięki którym można ustrzec się przed zapadnięciem na tę niezwykle groźną chorobę.

W 2006 roku u około 3 191 000 mieszkańców Europy zdiagnozowano nowotwór złośliwy (z wyjątkiem nowotworów skóry innych niż czerniak), około 1 703 000 zmarło z tego powodu. Między 2004 a 2006 rokiem zwiększenie liczby nowych przypadków nowotworów osiągnęło 300 000. Nowotwory stały się więc poważnym problemem zdrowia publicznego w Europie. Rzetelne mierniki zdrowia publicznego są nieodzownym elementem kontroli zachorowalności i umieralności na nowotwory w europejskich populacjach.

Program Europe Against Cancer powstał w Mediolanie w 1985 roku z inicjatywy głów państw i rządów Unii Europejskiej jako wyraz sprzeciwu wobec zwiększającej się liczby zachorowań i zgonów z powodu nowotworów. Głównym celem programu było ograniczenie do 2000 roku oczekiwanej liczby zgonów nowotworowych o 15 proc. (z 1 000 000 do 850 000) poprzez wspólną działalność dotyczącą prewencji pierwotnej (zwłaszcza wobec palenia tytoniu), badania przesiewowe, kształcenie i szkolenia.

Strategiczne podejście stało się możliwe po powstaniu Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem, popartego przez utworzony w 1987 roku Komitet Ekspertów Wysokiego Szczebla przy Komisji Europejskiej. Kodeks został uzupełniony w 1994 roku, a jego trzecia edycja ukazała się w 2003 roku.

Bazując na trendach czasowych z połowy lat 80. na terenie Unii Europejskiej oczekiwano w 2000 roku 1 033 083 zgonów z powodu nowotworów. Po opublikowaniu oficjalnych danych dotyczących zgonów za 2000 rok okazało się, że liczba takich zgonów wynosiła 935 219 (zmniejszenie o 9,5 proc.), to jest o 97 864 mniej niż oszacowano.

Oczywiste stało się, że skuteczna walka z rakiem z fazy teoretycznych rozważań przeszła w fazę praktycznych i skutecznych wskazówek. W najbliższej przyszłości największym czynnikiem wyznaczającym wielkość problemu chorób nowotworowych będzie starzenie się społeczeństw europejskich, mimo korzystnych zmian w trendach umieralności z powodu nowotworów złośliwych obserwowanych w wielu krajach Europy. W całej Unii Europejskiej (25 krajów) w 2000 roku odnotowano 1 22 000 zgonów z powodu nowotworów, a jeśli utrzymają się dzisiejsze wskaźniki umieralności, w 2015 roku można spodziewać się 1 405 000 zgonów z powodu nowotworów. Uwzględniając korzystne trendy, można oczekiwać 1 249 000 takich zgonów.

Nasilające się obciążenie nowotworami było przyczyną uchwalenia Rezolucji Zgromadzenia Światowej Organizacji Zdrowia dotyczącej prewencji i kontroli nowotworów, która nadała poszczególnym krajom silny impuls do rozwoju programów ograniczających zachorowalność i umieralność z powodu nowotworów, a także ukazała strategiczne priorytety konieczne do utrzymania postępu.

Te wskazówki, oparte na identyfikacji, rozwoju i oszacowaniu mierników epidemiologicznych, muszą być realistyczne i możliwe do osiągnięcia także w krajach o małym i średnim dochodzie. Stosownie do dostępnych środków i konkurujących problemów zdrowotnych, w przypadku nowotworów należy podjąć wszystkie możliwe kroki: zapobieganie, tam gdzie to jest możliwe, wyleczenie, tam gdzie pozwala na to stadium choroby, leczenie, na ile jest możliwe, i opieka paliatywna wobec tych pacjentów, którzy jej wymagają.

(Ze wstępu do Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem)